Người ta lỡ bước một đời, mình ngoảnh mặt làm ngơ sao đành?

Trong cuộc đời hành nghề luật sư của mình, Như sợ nhứt là cái khoảnh khắc phiên tòa kết thúc, vị Chủ tọa gõ búa tuyên án rồi mọi người lục tục ra về. Người thắng thì hớn hở đi ăn mừng, người thua thì lủi thủi ôm mặt khóc. Cánh cửa phòng xử đóng lại, ánh đèn tắt đi, nhưng Như biết, cuộc đời của những con người trong cuộc vụ án đó bây giờ mới thiệt sự bước vào một khúc quanh tăm tối khác.

Nhiều người hỏi Như:

Làm luật sư, bảo vệ cho mấy người phạm tội, mấy người làm bậy, có khi nào thấy cắn rứt lương tâm hổng?

Như chỉ cười nhẹ rồi biểu:

Luật pháp sinh ra là để trừng trị cái ác, bảo vệ cái thiện. Nhưng luật sư tụi tôi ra Tòa, ngoài việc bảo vệ cái đúng, thì còn có một sứ mệnh khác: Đi tìm cái phần ‘người’ còn sót lại trong mỗi thân phận lỡ lầm.

Xứ miền Tây mình hay nói câu: Đánh kẻ chạy đi, ai nỡ đánh người chạy lại. Người ta có làm sai, có phạm lỗi thì đã có bản án nghiêm minh của pháp luật trừng trị. Nhưng phía sau cái án tù, phía sau những khoản tiền bồi thường danh dự, tài sản… là cái gì mấy bạn biết hổng? Là giọt nước mắt khô cạn của người mẹ già dưới quê dắt díu đi nuôi thâm nuôi, là tương lai mịt mờ của mấy đứa nhỏ vô tội, và là cả một sự tuyệt vọng của một con người bước đường cùng.

Như nhớ hoài một cậu thanh niên trẻ tuổi ở miệt Đồng Tháp. Chỉ vì một phút bốc đồng, nghèo túng quá hóa làm liều, đi giật cái sợi dây chuyền của người ta để kiếm tiền mua thuốc cho cha đang nằm bệnh viện. Lúc bị bắt, cậu ấy suy sụp hoàn toàn, vô trại giam chỉ muốn tự tử cho rồi vì thấy cuộc đời mình coi như bỏ đi, mang vết nhơ trộm cướp thì sau này ai nhìn mặt nữa.

Khi nhận lời bào chữa cho cậu, Như xuống tận nơi, vô trại tạm giam ngồi đối diện với cậu qua cái tấm kính ngăn cách. Cậu thanh niên không dám ngẩng đầu lên nhìn Như, cứ khóc mướt:

Cô ơi, con nhục nhã quá, con làm khổ cha mẹ con rồi. Giờ tòa xử sao cũng được, con hổng cần bào chữa gì đâu cô.

Như nắm tay cậu qua khe hở nhỏ, biểu:

Con nghe cô Như nói nè. Con làm sai, con phải chịu trách nhiệm trước pháp luật, cái đó là đúng. Nhưng con vì thương cha bệnh tật mà đi đường tà, cái đó là cái dại, cái lầm lỡ chứ bản tánh con hổng phải là đứa lưu manh côn đồ. Con phải sống, phải cải tạo tốt để còn về nuôi cha. Người ta lỡ bước một đời, chứ đâu có nghĩa là mất luôn quyền làm người lương thiện đâu con.

Mấy phiên xử đó, Như hổng dùng những lý lẽ đao to búa lớn để cãi chày cãi cối cho cậu thoát tội. Như đưa ra những chứng cứ về hoàn cảnh gia đình ngặt nghèo, tờ giấy xác nhận bệnh tình của người cha, và quan trọng nhứt là thái độ ăn năn hối cải, thành khẩn khai báo của cậu. Như xin Hội đồng xét xử cho cậu một mức án khoan hồng, một cơ hội để cậu sớm trở về làm lại cuộc đời.

Ngày tuyên án, cậu nhận một mức án nhẹ hơn rất nhiều so với khung hình phạt quy định. Lúc chuẩn bị bị dẫn giải ra xe thùng, cậu quay lại cúi đầu chào Như, ánh mắt hổng còn sự tuyệt vọng nữa mà lấp lánh một tia hy vọng. Người mẹ già của cậu chạy theo nắm chặt tay Như khóc nghẹn ngào vì biết con mình còn đường về.

Lúc đó, Như thấy cái bụng mình nó nhẹ nhõm vô cùng. Trong mất mát, trong đau thương của một bản án, nếu mình biết nhìn bằng con mắt bao dung, mình vẫn tìm thấy cái tình người vẹn nguyên ở đó. Nghề luật sư của Như ngộ lắm, bảo vệ thân chủ hổng phải là tìm mọi cách để lách luật, né tội. Bảo vệ đúng nghĩa là giúp họ nhận ra cái sai, chịu trách nhiệm một cách tâm phục khẩu phục, nhưng đồng thời cũng phải chừa cho họ một con đường hoàn lương, một lối nhỏ để quay về với nẻo thiện.

Bởi vậy, mấy đứa em ở An Luật hay thấy Như giữ mối quan hệ với cả những người từng là đối đầu của mình ở Tòa. Sau khi mọi chuyện ngã ngũ, Như vẫn hỏi thăm, vẫn giúp đỡ nếu họ gặp khó khăn. Vì Như tin, luật pháp có thể lạnh lùng, nhưng người làm luật thì phải giữ cái lòng ấm áp.

Bản án dẫu có tuyên xong, tiền bạc dẫu có phân định, thì cái còn lại cuối cùng giữa cuộc đời này vẫn phải là cái Tình, cái Nghĩa với nhau, nghen mấy bạn…