Lúc hùn hạp thì vui vẻ nhậu nhẹt, lúc rã bầy thì lôi luật ra cự nự

Bà con xứ mình có cái tánh hào sảng, cố cựu từ hồi nào tới giờ rồi. Làm cái gì cũng thích lẹ làng, gọn gàng, hổng ưa rườm rà. Nhứt là mấy đứa em trẻ tuổi sau này bắt đầu tập tành khởi nghiệp, mở cái quán cà phê, cái xưởng mắm, hay cái trang trại nuôi tôm… Lúc tính chuyện hùn hạp làm ăn, ba bốn đứa ngồi lại bên bàn nhậu, làm chừng vài ba chai bia, dĩa mồi bén là coi như chốt kèo.

Thôi anh em mình tin nhau là chính, tao xuất vốn, mày xuất công, thằng kia lo đầu ra. Có lời thì chia đều, lo cái gì! – Nghe quen tai hổng mấy bạn? Lúc đó cái bụng đứa nào cũng ngay thẳng, thề sống chết có nhau, hổng có ai thèm nghĩ tới chuyện lập cái hợp đồng hùn vốn hay điều lệ công ty gì hết trơn á. Người ta sợ nói tới mấy chuyện giấy tờ đó nó mất lòng, mang tiếng là tính toán, nghi kị anh em.

Thương thay, đời hổng như là mơ, mà làm ăn kinh doanh thì nó nghiệt ngã dữ thần lắm.

Mới tháng trước đây chứ đâu, có ba đứa em ở miệt Cao Lãnh dắt díu nhau lên tìm Như ở văn phòng An Luật. Mặt mày đứa nào đứa nấy bí xị, hổng còn cái nét vui vẻ của dân làm ăn. Hồi hai năm trước, ba đứa hùn vốn mở cái vựa trái cây xuất khẩu. Đứa bỏ tiền, đứa có mối mang, đứa lo vận hành. Trời thương, năm đầu trúng mối, tiền vô như nước. Tới năm thứ hai, do ảnh hưởng thị trường, một chuyến hàng đi bị dội lại, lỗ lả mấy trăm triệu.

Lúc này cái huông nó mới tới nè. Thằng bỏ tiền thì biểu: Tao bỏ tiền túi ra, tụi mày làm lỗ thì tụi mày phải đền tiền gốc cho tao. Thằng bỏ công thì cự lại: Tao bỏ mồ hôi nước mắt, thức đêm thức hôm chạy hàng, giờ lỗ tao mất công, mắc cái giống gì tao phải đền tiền?. Thằng lo đầu ra thì ấm ức vì bị hai thằng kia đổ lỗi. Ba đứa cự nự qua lại, cái vựa trái cây đóng cửa, anh em dứt tình, rồi đòi lôi nhau ra Tòa kiện tụng.

Vô ngồi gặp Như, Như hỏi đúng một câu: Hồi trước tụi em góp vốn sao, phân chia quyền lực với rủi ro làm sao, có viết cái tờ giấy nào lận lưng hổng?. Ba đứa nhìn nhau trân trân rồi lắc đầu: Dạ tụi em nói miệng với nhau trên bàn nhậu không hà luật sư ơi, giờ mạnh ai nấy nói đâu có ai làm chứng.

Như thở dài, vừa giận mà vừa thương. Như biểu: Tụi em thấy chưa? Lúc vui vẻ nhậu nhẹt thì hổng sao, tới lúc rã bầy thì đứa nào cũng muốn lôi luật ra để bảo vệ cái phần hơn của mình. Mà luật pháp đâu có xử dựa trên lời nói bên bàn nhậu được tụi em? Luật là trọng chứng hơn là trọng cung, phải có giấy trắng mực đen rõ ràng.

Trong cái thế rối nùi này, ra Tòa kiện nhau là cái hạ sách nhứt. Tiền án phí, tiền thuê luật sư theo đuổi vụ kiện có khi nó còn nhiều hơn cái số tiền thua lỗ, rồi kéo dài năm này qua tháng nọ, mất hết thời gian làm ăn chuyện khác. Như ngồi điều phối, đóng vai trò là một người chị đi trước, phân tích cho ba đứa thấy cái sai của từng người. Theo luật doanh nghiệp, khi hùn hạp làm ăn mà hổng có thỏa thuận khác bằng văn bản, thì nghĩa vụ tài chính và rủi ro sẽ được phân chia tương ứng với tỷ lệ góp vốn thực tế hoặc chia đều nếu hổng chứng minh được.

Sau một hồi nghe Như phân giải cái lý, cái tình, chỉ ra đường đi nước bước để thanh lý tài sản vựa cây, ba đứa mới chịu ngồi lại tính toán một cách êm đẹp nhứt, chịu lỗ mỗi đứa một chút để dứt điểm vụ việc, giữ lại chút tình nghĩa để sau này còn nhìn mặt nhau.

Qua câu chuyện này, Như muốn nhắn nhủ thiệt lòng tới mấy bạn đang có ý định hùn hạp làm ăn: Đừng có sợ mất lòng trước rồi để mất sạch sau.

Lúc còn thương nhau, còn tin nhau nhứt chính là cái thời điểm tốt nhứt để làm giấy tờ pháp lý. Cứ ngồi lại, lập một cái văn bản thỏa thuận góp vốn rõ ràng: Ai bỏ bao nhiêu tiền? Ai làm việc gì? Lời chia sao? Lỗ chịu thế nào? Sau này hổng làm chung nữa thì rút vốn ra làm sao? Lập xong đem đi công chứng hoặc có luật sư chứng kiến đàng hoàng.

Có cái tờ giấy đó lận lưng, hổng phải là mình nghi ngờ nhau, mà là mình đang đặt ra một cái luật chơi công bằng, văn minh để bảo vệ cho tình anh em đó.

Đừng để cái bàn nhậu làm mờ đi cái đầu lạnh của người làm kinh doanh nhen mấy đứa!